Jak złożyć pozew o rozwód? Lista kroków i dokumentów

Złożenie pozwu o rozwód rozpoczyna postępowanie przed sądem. Ta checklista pomaga przejść przez formalności w kolejności: ustalić żądania i sprawdzić treść, potwierdzić właściwy sąd, podpisać pismo, opłacić pozew albo złożyć kompletny wniosek o zwolnienie od kosztów, przygotować odpisy, złożyć pismo i zachować potwierdzenie, a następnie reagować na korespondencję sądu.

Podstawy prawne i zakres pozwu o rozwód

Kodeks rodzinny i opiekuńczy w art. 56–60 określa najważniejsze zasady dotyczące rozwodu: przesłankę zupełnego i trwałego rozkładu pożycia, żądanie dotyczące winy, rozstrzygnięcia o wspólnych małoletnich dzieciach oraz alimenty. Pozew powinien opisywać fakty własnej sprawy i jasno wskazywać, czego domaga się powód.

Zanim zaczniesz pisać, zdecyduj, czy żądasz rozwodu bez orzekania o winie, czy chcesz, aby sąd rozstrzygnął o winie. Przy rozwodzie bez orzekania o winie potrzebne jest zgodne żądanie obojga małżonków. Jeżeli macie wspólne małoletnie dzieci, przygotuj także stanowisko w sprawie władzy rodzicielskiej, miejsca pobytu dzieci, kontaktów i alimentów.

1. Przygotuj treść pozwu

W pozwie wpisz dane sądu, dane stron, sygnaturę tylko wtedy, gdy sprawa już ma sygnaturę, oraz swoje żądania. Opisz, kiedy i w jaki sposób ustały więzi między małżonkami, i wskaż fakty potwierdzające zupełny oraz trwały rozkład pożycia. Dołącz wnioski dowodowe, jeżeli chcesz powołać dokumenty lub świadków.

• oznacz sąd, do którego kierujesz pozew, oraz wydział zgodnie z informacją sądu;
• podaj imiona, nazwiska i adresy do doręczeń obu stron; w pierwszym piśmie wskaż numer PESEL albo NIP powoda, jeżeli jest obowiązany do jego posiadania albo go posiada;
• sformułuj żądanie rozwiązania małżeństwa przez rozwód oraz stanowisko w sprawie winy;
• jeżeli małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci, opisz je oraz żądania dotyczące ich sytuacji;
• wskaż dowody i przygotuj roboczy wykaz załączników, który uzupełnisz po opisaniu wszystkich żądań.
• podaj, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego sposobu rozwiązania sporu; jeśli nie, wyjaśnij przyczyny zgodnie z art. 187 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania cywilnego .

Uzasadnienie powinno być konkretne: przedstaw chronologię istotnych zdarzeń, stan więzi małżeńskich oraz — jeżeli małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci — informacje ważne dla żądań dotyczących dzieci lub alimentów na dzieci. Nie kopiuj cudzej historii ani nie wpisuj faktów, których nie możesz potwierdzić.

2. Jeżeli małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci, opisz władzę rodzicielską

Jeżeli macie wspólne małoletnie dzieci, w pozwie przedstaw propozycję dotyczącą wykonywania władzy rodzicielskiej. Sąd rozstrzyga tę kwestię w wyroku, kierując się dobrem dzieci.

• pozostawienie władzy rodzicielskiej obojgu rodzicom;
• powierzenie jej wykonywania jednemu z rodziców z określeniem zakresu uprawnień drugiego;
• inne rozstrzygnięcie, którego wymagają konkretne okoliczności sprawy.

3. Jeżeli małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci, wskaż miejsce pobytu dzieci

Wskaż, przy którym rodzicu dzieci mają mieszkać, albo opisz uzgodniony model opieki. Uzasadnij go potrzebami dzieci, ich dotychczasową sytuacją i możliwościami organizacyjnymi obojga rodziców.

4. Jeżeli małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci, zaproponuj zasady kontaktów

Zaproponuj zasady kontaktów: dni i godziny spotkań, część ferii, wakacji i świąt, sposób odbioru dzieci oraz kontakt na odległość. Plan powinien być wykonalny i dostosowany do wieku oraz potrzeb dzieci. Sąd co do zasady rozstrzyga o kontaktach, ale na zgodny wniosek stron sąd nie orzeka o utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem.

5. Jeżeli małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci, przygotuj informacje o kosztach utrzymania dzieci

Sąd określa także udział każdego z rodziców w kosztach utrzymania i wychowania dzieci. Przygotuj zestawienie usprawiedliwionych kosztów utrzymania każdego dziecka i dokumenty, które je potwierdzają. Uwzględnij między innymi mieszkanie, wyżywienie, ubrania, edukację, leczenie i zajęcia, jeżeli rzeczywiście występują. Wskaż także informacje o możliwościach zarobkowych i majątkowych rodzica zobowiązanego.

Kwota powinna wynikać z opisanych potrzeb, a nie z ogólnego szacunku. Jeżeli dochodzisz także alimentów na rzecz małżonka, opisz podstawę żądania i sytuację, która je uzasadnia. W sprawach wymagających oceny indywidualnej skonsultuj treść żądania z prawnikiem.

6. Opisz sposób korzystania ze wspólnego mieszkania

Jeżeli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, sąd orzeka w wyroku o sposobie korzystania z niego przez czas wspólnego zamieszkiwania. To rozstrzygnięcie dotyczy korzystania z lokalu, a nie podziału majątku ani prawa własności. Ewentualne żądanie eksmisji lub podziału majątku wymaga odrębnej oceny na podstawie sytuacji i przepisów.

7. Zdecyduj, czy poruszać podział majątku

Podział majątku wspólnego może wymagać osobnych ustaleń i dowodów. Jeżeli chcesz, aby sąd rozstrzygnął tę kwestię w sprawie rozwodowej, opisz skład majątku i stanowisko stron, o ile je macie. Sąd może dokonać podziału w wyroku rozwodowym tylko wtedy, gdy nie spowoduje to nadmiernej zwłoki; przy bardziej złożonym lub spornym majątku rozważ odrębne postępowanie i poradę prawną.

8. Potwierdź właściwy sąd

Po sprawdzeniu treści potwierdź, który sąd jest właściwy. Zgodnie z art. 17 Kodeksu postępowania cywilnego sprawę o rozwód w pierwszej instancji rozpoznaje sąd okręgowy. Właściwość miejscową ustala się według art. 41 k.p.c.: najpierw bierze się pod uwagę ostatnie wspólne miejsce zamieszkania małżonków, jeżeli jedno z nich nadal ma w tym okręgu miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu. Jeśli ta podstawa nie działa, właściwy jest sąd miejsca zamieszkania pozwanego, a gdy i ona nie wskazuje sądu — sąd miejsca zamieszkania powoda. Dane sądu sprawdź w wyszukiwarce sądów .

Katalogi i karty usług dla interesantów są dostępne w oficjalnym serwisie WSOI .

9. Ustal potrzebne dokumenty i dowody

Zidentyfikuj dokumenty i dowody, na które powołujesz się w uzasadnieniu. Po uzupełnieniu wszystkich żądań sprawdź ich kompletność; podpisany oryginał pozwu, odpis pozwu i załączników dla strony pozwanej oraz dodatkowe egzemplarze przygotuj po końcowej kontroli.

• odpis skrócony aktu małżeństwa;
• odpisy aktów urodzenia wspólnych małoletnich dzieci, jeżeli dotyczy;
• dowód uiszczenia opłaty albo kompletny wniosek o zwolnienie od kosztów wraz z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania;
• dokumenty potwierdzające istotne fakty, jeżeli stanowią dowód;
• listę załączników uporządkowaną zgodnie z kolejnością powołania ich w pozwie.

Uporządkuj załączniki w tej samej kolejności, w której powołujesz je w pozwie. Jeśli brakuje wymaganego załącznika, opisz ten brak i sprawdź, jak go uzupełnić; samo wskazanie miejsca, w którym znajduje się dokument, nie zastępuje załącznika. Jeżeli dowód znajduje się w sądzie, urzędzie lub u osoby trzeciej i nie możesz uzyskać go samodzielnie, złóż w pozwie wyraźny wniosek o zażądanie tego dowodu i uprawdopodobnij tę niemożność — zgodnie z art. 187 § 2 pkt 4 Kodeksu postępowania cywilnego .

Checklista przed wysłaniem pozwu

1. Sprawdź, czego żądasz w sprawie winy oraz — jeżeli małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci — w sprawie władzy rodzicielskiej, miejsca pobytu, kontaktów i alimentów na dzieci. Uwzględnij też ewentualne żądania dotyczące alimentów na małżonka lub majątku.
2. Sprawdź, czy w pozwie podano informację o próbie mediacji lub innego pozasądowego rozwiązania sporu, a jeśli jej nie było — przyczynę.
3. Jeżeli małżonkowie zajmują wspólne mieszkanie, opisz tę sytuację; sąd orzeka o sposobie korzystania z niego przez czas wspólnego zamieszkiwania. Eksmisja i podział majątku mają odrębne przesłanki.
4. Zweryfikuj sąd okręgowy według art. 17 i 41 k.p.c.
5. Wpisz datę w nagłówku, w miejscu „[miejscowość], dnia [data]”, i podpisz pozew.
6. Zapłać 600 zł zgodnie z art. 26 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych albo złóż kompletny wniosek o zwolnienie od kosztów wraz z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania.
7. Przygotuj odpisy pozwu i załączników oraz pozostałe egzemplarze wymagane przez sąd.
8. Złóż pozew i zachowaj potwierdzenie. Złóż pozew w biurze podawczym właściwego sądu albo nadaj przesyłkę na jego adres.

10. Złóż pozew i zachowaj potwierdzenie

Złóż podpisany oryginał pozwu z wymaganymi odpisami w biurze podawczym właściwego sądu albo wyślij go na adres sądu. Zachowaj potwierdzenie złożenia lub nadania i kopię pisma.

11. Co nastąpi po złożeniu pozwu

Sąd sprawdza pozew pod kątem wymogów formalnych i uiszczenia opłaty. Może wezwać do uzupełnienia braków lub opłaty; w takim piśmie wskaże, co i w jakim terminie należy uzupełnić. Po nadaniu sprawie biegu odpis pozwu jest doręczany stronie pozwanej. W sprawie o rozwód sąd wyznacza rozprawę i zarządza dowód z przesłuchania stron; termin i przebieg zależą od żądań, stanowisk stron, dowodów oraz organizacji sądu.

• odbieraj korespondencję z sądu i pilnuj terminów wskazanych w wezwaniach;
• odpowiadaj na zobowiązania sądu wprost, dołączając wymagane dokumenty;
• przygotuj się do przedstawienia stanowiska i dowodów na rozprawie;
• informuj sąd o zmianie adresu lub innych okolicznościach ważnych dla doręczeń.

Przebieg sprawy zależy od żądań, stanowisk stron i dowodów. Nie ma jednego terminu ani gwarantowanego wyniku dla każdej sprawy.

To materiał informacyjny, nie indywidualna porada prawna. Jeżeli sprawa obejmuje spór o winę, wspólne małoletnie dzieci, alimenty albo majątek, opisz swoją sytuację i wyślij formularz.

Zobacz przykładowy wzór pozwu o rozwód oraz informacje o kosztach rozwodu .

Powiązane artykuły