Ile trwa rozwód? Prawda, o której się nie mówi

Siedzisz w kuchni o trzeciej nad ranem, scrollujesz telefon i wpisałeś właśnie w Google: "ile trwa rozwód". Gratulacje – dołączyłeś do elitarnego klubu ludzi, którzy odkryli, że polski system sądowniczy ma szczególne poczucie humoru, jeśli chodzi o rozstania.

Spoiler alert: odpowiedź "to zależy" brzmi jak wymigiwanie się, ale w tym przypadku jest tak prawdziwa, że czasem aż boli.

Pytasz o samo spotkanie w sądzie? Czyli te kilka godzin, kiedy siedzisz przed sędzią i oficjalnie kończysz małżeństwo? Rozprawa rozwodowa trwa zazwyczaj od 45 minut do 3 godzin, jeśli nie ma kwestii spornych.

A może pytasz o całe postępowanie? Od momentu złożenia pozwu do momentu, gdy dostajesz wyrok i oficjalnie jesteś wolny? To zupełnie inna historia. I o tym będzie dalsza część tego tekstu – bo tutaj liczymy w miesiącach i latach, nie w godzinach.

Najpierw: ile trwa sama rozprawa rozwodowa?

Zacznijmy od tego, co dzieje się w sali sądowej, bo pewnie o to ci chodziło.

Kiedy w końcu nadejdzie twój długo wyczekiwany dzień w sądzie, sama rozprawa rozwodowa to zazwyczaj 1-3 godziny. W najlepszym przypadku, gdy macie porozumienie i wszystko jest jasne, możecie wyjść z sali nawet po 45 minutach. W najgorszym – gdy jest co wyjaśniać, są świadkowie i emocje sięgają zenitu – może to potrwać nawet 4-5 godzin.

Co się dzieje podczas tych kilku godzin?

Sędzia zadaje pytania. Dużo pytań. O was, o wasz związek, o to, co poszło nie tak. Jeśli macie dzieci, będą pytania o nich – kto się nimi zajmuje, jak funkcjonujecie jako rodzice, jakie są wasze plany na przyszłość.

Jeśli jedna ze stron zgłosiła świadków, sędzia ich przesłucha. Twoja teściowa będzie opowiadać sędziemu, jaki byłeś okropny. Twój kolega z pracy potwierdzi, że małżonka cię regularnie poniżała. To może potrwać.

Jeśli są spory o alimenty, władzę rodzicielską czy kontakty z dziećmi – będą dodatkowe pytania, wyjaśnienia, czasem napięte dyskusje. Każdy szczegół wymaga czasu.

A ile rozpraw będzie?

I tutaj zaczyna się prawdziwy problem. Bo to, że jedna rozprawa trwa 2 godziny, nie znaczy, że po tych 2 godzinach masz rozwód.

W prostych przypadkach, przy pełnym porozumieniu, wystarczy jedna rozprawa. Wchodzicie, odpowiadacie na pytania, sędzia wydaje wyrok. Koniec. Gratulacje, jesteś wolny.

Ale w praktyce? Średnio potrzeba 2-4 rozpraw.

Dlaczego? Bo:

• Sąd musi wysłuchać opinii kuratora (jeśli są małoletnie dzieci)
• Trzeba przesłuchać świadków, a nie wszyscy stawili się na pierwszej rozprawie
• Jedna ze stron wniosła o badanie OZSS

• Pojawiły się nowe okoliczności, które trzeba wyjaśnić
• Sędzia potrzebuje czasu na przemyślenie sprawy i odracza rozprawę do wydania wyroku

Każda taka rozprawa to kolejne 1-3 godziny w sądzie. I pomiędzy każdą z nich czekasz 2-3 miesiące na kolejny termin. Bo tak, wracamy do kolejki.

Więc tak: sama rozprawa trwa kilka godzin. Ale rozpraw może być kilka. A między nimi mijają miesiące.

Teraz prawdziwa zabawa: ile trwa CAŁE postępowanie rozwodowe?

Skoro już wiemy, że samo siedzenie przed sędzią to kilka godzin, porozmawiajmy o tym, ile czasu mija od momentu "składam pozew" do momentu "mam wyrok w ręku".

Kiedy rozwód trwa krócej niż twój ostatni urlop

Wyobraź sobie scenariusz rodem z science fiction: ty i twoja druga połówka siadacie przy kawie i jak dwie cywilizowane istoty ustalicie, że to już koniec. Nie ma krzyków, rzucania talerzami ani walki o to, kto dostanie suszarkę do włosów. Macie wspólne porozumienie w sprawie dzieci, pieniędzy i tego cholernego pieska rasy labrador.

W takim bajkowym świecie rozwód za porozumieniem stron może zakończyć się w 2-4 miesiące. Czasami nawet szybciej, jeśli trafiliście na sędziego w dobrym humorze i sekretariat, który nie zgubił waszych papierów między aktami sprawy o zniszczenie płotu u sąsiada.

Brzmi jak utopia? Bo często nią jest. Ale technicznie możliwe.

Gdy "to skomplikowane" to za słabe określenie

A teraz wracamy na ziemię. Do świata, w którym rozwód bez porozumienia to maraton, nie sprint. I nie mówimy tu o wielkomiejskim maratonie – raczej o ultramaratonie przez pustynię Gobi, w sandałach.

Typowy rozwód bez porozumienia w Polsce trwa od roku do trzech lat. Tak, dobrze przeczytałeś. Trzy. Lata.

Dlaczego? Bo polski wymiar sprawiedliwości to nie Netflix – nie ma tu opcji "następny odcinek uruchomi się automatycznie za 5 sekund". Między rozprawami potrafią być 2-3 miesięczne przerwy, a jeśli sędzia zachoruje albo pójdzie na urlop, możesz dodać kolejne tygodnie oczekiwania.

Witamy w systemie numerków – twoja sprawa jest 1567. w kolejce

I tutaj zaczyna się prawdziwa zabawa. Składasz pozew rozwodowy w sądzie i co się dzieje? Dostajesz sygnaturę akt i... czekasz. Bo twoja sprawa trafia do rejestru, gdzie czeka na wyznaczenie pierwszej rozprawy.

Problem w tym, że przed tobą jest 1566 innych spraw. Dosłownie.

W dużych okręgach – Warszawa, Kraków, Wrocław, Gdańsk – wydziały rodzinne są tak przeładowane że pierwsza rozprawa może być wyznaczona dopiero rok od złożenia pozwu. Rok czekania zanim w ogóle staniesz przed sędzią po raz pierwszy.

Brzmi absurdalnie? Moja codzienność.

Sędziowie są przeciążeni, sekretariaty ledwo zipią, a spraw przybywa szybciej niż ktokolwiek jest w stanie je rozpatrywać. Twój rozwód to dla systemu tylko kolejna teczka w stercie sięgającej sufitu. Numer 1567, proszę oczekiwać na swoją kolej.

Co sprawia, że twój rozwód trwa dłużej niż budowa metra?

Walka o dzieci – Jeśli nie możecie się dogadać, kto ma mieć władzę rodzicielską, przygotuj się na wizyty kuratora, opinie psychologów i rozprawy, które ciągną się jak serial "Klan". Każda opinia biegłego to dodatkowe 3-6 miesięcy. Ośrodki OZSS również bywają przeciążone.

Alimenty i ich wysokość – Dyskusja o tym, ile konkretnie powinieneś płacić miesięcznie, potrafi rozciągnąć się na kolejne rozprawy. Zwłaszcza jeśli prowadzisz działalność gospodarczą i twoje dochody są "zmienne" lub przedkładasz kolejne wnioski dowodowe, rachunki przedstawiające koszty utrzymania dzieci, również te nadzwyczajne.

Świadkowie, którzy mają lepsze rzeczy do roboty – Twój małżonek zgłosił jako świadków swoją mamę, siostrę, dwóch sąsiadów i koleżankę z pracy? Świetnie. Teraz sąd musi wezwać każdego z nich na rozprawę. A co jeśli któryś akurat jest na urlopie? Albo w szpitalu? Albo po prostu nie odbiera wezwań? Każdy niestawiennictwo świadka to odroczenie rozprawy. I znowu czekasz 2-3 miesiące na kolejny termin. A potem okazuje się, że świadek numer trzy wreszcie się stawił, ale świadek numer cztery właśnie wyjechał do Norwegii do pracy. I zaczynamy od nowa. Czasami przesłuchanie wszystkich świadków potrafi zająć pół roku, bo każda nieobecność to kolejne odroczenie i kolejny koniec kolejki.

Strona, która nie chce rozwodu – Jeśli twój małżonek robi wszystko, żeby przedłużyć postępowanie (nie stawia się na rozprawy, zmienia adres, nagle wyjeżdża za granicę), sąd musi go prawidłowo zawiadomić. To może potrwać. Bardzo długo. A każde odroczenie rozprawy oznacza znowu kolejkę i czekanie na nowy termin za 2-3 miesiące.

Majątek to osobna historia

I tutaj zaczyna się najciekawsza część, o której większość ludzi dowiaduje się za późno. Myślisz, że w jednym procesie rozwodowym podzielicie mieszkanie, samochód i kolekcję winyli? Nie w Polsce, przyjacielu.

Sądy podczas rozwodu nie lubią rozstrzygać o podziale majątku.

Jeśli nie dogadaliście się w umowie, jak dzielicie dobytek, to po rozwodzie (lub w trakcie, ale jako osobna sprawa) musicie złożyć odrębny pozew o podział majątku wspólnego. To zupełnie nowa sprawa sądowa, z nowym wydziałem (cywilny, nie rodzinny), nowymi rozprawami i... tak, zgadłeś – kolejnymi latami oczekiwania i kolejnym numerkiem w kolejce.

Więc jeśli jest spór o majątek, rozwód może się faktycznie szybciej skończyć, bo sąd po prostu się tym nie zajmie. Problem w tym, że potem zamiast jednej batalii prawnej masz dwie. I obie potrafią trwać wieczność. I w obu jesteś gdzieś w tysiącznej kolejce.

Rekordowo długie przypadki – legendy miejskie czy rzeczywistość?

W polskich sądach krążą legendy o rozwodach trwających 5, 7, a nawet 10 lat. Nie są to bajki na dobranoc. Zwykle chodzi o przypadki z niekończącą się wojną o dzieci, postępowanie apelacyjne albo sytuacje, gdzie jedna strona po prostu sabotuje całe postępowanie.

Czy można to przyspieszyć? Można

Skonsultuj się z prawnikiem – Dobry prawnik wie, jak unikać pułapek procesowych i nie pozwoli, żeby sąd odkładał sprawę w nieskończoność. Nie przyspieszy kolejki, ale przynajmniej nie spowoduje dodatkowych opóźnień.

Zbieraj dokumenty z wyprzedzeniem – Zaświadczenia o zarobkach, wyciągi z konta, dokumenty dotyczące dzieci. Im więcej masz przygotowane na pierwszą rozprawę, tym mniej wymówek dla sądu, żeby odraczać terminy.

Rozważ mediację – Brzmi jak pomysł z równoległego wszechświata, ale mediator może pomóc wam dogadać się w sprawach, które wydają się nie do pogodzenia. A każde porozumienie to jedno zagadnienie mniej dla sądu i jedna batalia prawna mniej w przyszłości.

Nie sabotuj postępowania – Niestawianie się na rozprawy, niewłaściwe adresy do korespondencji, ignorowanie wezwań – to wszystko przedłuża sprawę. Czasami nawet o wiele miesięcy. I wysyła cię z powrotem na koniec kolejki.

I co najważniejsze:
Odpuść sobie orzekanie o winie – Czasem chcesz, żeby świat (i sąd) wiedział, kto tu jest winny. Że to ON zdradził. Że to ONA zniszczyła małżeństwo. Problem w tym, że rozwód z orzekaniem o winie to dodatkowe miesiące, a czasem lata postępowania. Sąd musi wtedy badać szczegółowo, kto zawinił, przesłuchiwać świadków, analizować dowody. A każdy dodatkowy świadek i każdy dodatkowy dowód to kolejne rozprawy i kolejne odroczenia. Rozwód bez orzekania o winie jest szybszy. I szczerze? Jeśli Sąd orzeknie o winie obopólnej będziesz żałować każdej jednej chwili w Sądzie, w nerwach, w aktach sprawy.

Epilog dla cierpliwych (i tych, którym cierpliwość się skończyła)

Rozwód w Polsce to test charakteru, cierpliwości i wiary w sprawiedliwość. Jeśli liczyłeś na konkretną liczbę – przepraszam, że muszę cię rozczarować. Ale teraz przynajmniej wiesz, czego się spodziewać.

Najkrótsza możliwa wersja? 2-4 miesiące przy zgodzie obojga stron i braku komplikacji.

Realistyczna wersja? Rok do dwóch lat dla przeciętnego rozwodu z dziećmi. I połowa z tego czasu to czekanie w kolejce.

Wersja "wszystko poszło nie tak"? 3 lata i więcej.

Dobra wiadomość? Każdy dzień postępowania rozwodowego to dzień bliżej do momentu, kiedy w końcu będziesz mógł zamknąć ten rozdział i zacząć od nowa. A to, wierz mi, jest warte czekania.

Nawet jeśli trwa to absurdalnie długo. I nawet jeśli większość tego czasu spędzasz po prostu czekając na swoją kolej.

Powiązane artykuły