Rozmowa o więzi rodzica z dzieckiem w OZSS: przykładowe pytania

Udział dziecka zależy od treści postanowienia lub zawiadomienia. Jeśli nie jest jasne, czy ma przybyć, zapytaj ośrodek lub organ przed wizytą.

Nie ma jednej listy pytań, która pasuje do każdej rozmowy w OZSS. Tematy zależą od pytania, na które ma odpowiedzieć opinia, od materiału konkretnej sprawy oraz od wieku i możliwości rozwojowych dziecka.

Określenie „badanie więzi” opisuje obszar relacji dziecka z rodzicem, a nie jeden osobny, stały test.

Skąd biorą się pytania?

Sąd albo prokurator zleca opinię w określonej sprawie. Rozmowa ma pomóc zebrać informacje związane z pytaniem dowodowym, a nie sprawdzić, czy rodzic zna z góry ustalony zestaw odpowiedzi. Zakres i forma rozmowy mogą więc różnić się między sprawami.

W sprawach rodzinnych opinia odpowiada na zakres zlecenia, a sąd ocenia ją razem z innymi dowodami. Więcej o podstawie działania OZSS znajdziesz w ustawie o OZSS . W sprawach cywilnych zasady dowodu z opinii biegłych określa Kodeks postępowania cywilnego . Jeśli sprawa toczy się w innym trybie, sprawdź przepisy właściwe dla tego postępowania.

Tematy rozmowy z rodzicem

Poniższa lista to ogólne przykłady tematów rozmowy. Nie stanowi scenariusza badania ani klucza odpowiedzi.

Historia opieki i relacji

• ważne etapy opieki nad dzieckiem i to, jak dzielono ją w różnych okresach;
• zmiany w relacji oraz wydarzenia, które wpłynęły na codzienny kontakt.

Codzienna opieka i rutyna

• typowy dzień dziecka, jego obowiązki, odpoczynek i sposób organizowania opieki;
• rozpoznawanie potrzeb dziecka, reagowanie na nie i ustalanie granic.

Potrzeby i emocje dziecka

• po czym rodzic poznaje, że dziecko potrzebuje wsparcia, spokoju albo rozmowy;
• jak rodzic odpowiada na smutek, lęk, złość lub inne silne emocje dziecka.

Trudne sytuacje i konflikty

• jak rodzic reaguje na odmowę, napięcie i nieporozumienia;
• co pomaga dziecku wrócić do równowagi po trudnym zdarzeniu.

Współpraca i przyszłe ustalenia

• jak rodzice przekazują sobie informacje o zdrowiu, szkole i codziennych potrzebach dziecka;
• jakie rozwiązania dotyczące dalszej opieki rodzic uważa za możliwe i bezpieczne dla dziecka.

Przykładowe pytania do rodzica

Mogą paść pytania o codzienną opiekę, reagowanie na potrzeby dziecka i współpracę rodzicielską, na przykład:

• Jak wygląda opieka nad dzieckiem w zwykłym tygodniu?
• Co robisz, gdy dziecko potrzebuje pomocy albo stawia opór?
• Jak przekazujecie sobie informacje o zdrowiu, szkole i planie dnia?
• Co pomaga dziecku, gdy przeżywa trudną zmianę?

Pytania mogą być sformułowane i zadane w innej kolejności niż w tych przykładach. Warto opisywać konkretne sytuacje zgodnie z własną pamięcią, zamiast próbować odgadnąć oczekiwaną odpowiedź.

Tematy rozmowy z dzieckiem

Jeśli zawiadomienie obejmuje dziecko, zespół dobiera sposób rozmowy do jego rozwoju, sposobu komunikowania się i aktualnej sytuacji. Dziecko może różnie odpowiadać na podobne tematy.

Młodsze dziecko

• osoby, z którymi dziecko spędza czas, oraz to, kto pomaga mu w codziennych sytuacjach;
• zabawa, odpoczynek, ważne miejsca i to, co pomaga dziecku się uspokoić.

Starsze dziecko lub nastolatek

• własne doświadczenia kontaktu z rodzicami i sytuacje, w których dziecko czuje się wysłuchane;
• codzienny plan, potrzeby, obawy i to, jakie wsparcie jest dla dziecka pomocne;
• ważne decyzje i sytuacje z życia rodzinnego, opisane własnymi słowami.

Przykładowe pytania do dziecka

Ich forma zależy od wieku, rozwoju i sytuacji dziecka. To przykłady tematów, a nie lista do przećwiczenia.

• Jak wygląda twój zwykły dzień?
• Co lubisz robić z każdym z rodziców?
• Co robisz, gdy jest ci smutno albo czegoś potrzebujesz?
• Co pomaga ci czuć się spokojnie i bezpiecznie?

Sam wiek nie przesądza o przebiegu rozmowy. Sposób kontaktu zależy od rozwoju dziecka, jego sytuacji i pytań objętych zleceniem.

Obserwacja jako uzupełnienie rozmowy

Rozmowa może być uzupełniona obserwacją kontaktu rodzica z dzieckiem, analizą dokumentacji albo inną metodą dobraną do pytania i sprawy. Standardy metodologiczne Ministerstwa Sprawiedliwości opisują te możliwości i wskazują, że rodzinny zespół diagnostyczny składa się z co najmniej dwóch specjalistów. Zobacz standardy metodologiczne MS .

Obserwacja nie jest prostym odczytywaniem pojedynczego gestu, spojrzenia czy tonu głosu. Reakcje rodzica i dziecka interpretuje się w kontekście rozmowy, sytuacji i pozostałego materiału; jedna scena nie przesądza o jakości relacji.

Jaka jest rola opinii OZSS?

Ani sam przebieg rozmowy, ani odpowiedź na pojedyncze pytanie nie przesądzają o rozstrzygnięciu sądu.

Źródła dotyczące podstawy działania i metod znajdziesz w ustawie o OZSS oraz w standardach metodologicznych MS . W sprawach cywilnych dodatkowych informacji o procedurze szukaj w aktualnym Kodeksie postępowania cywilnego . Jeśli sprawa toczy się w innym trybie, sprawdź przepisy właściwe dla tego postępowania.

Bezpieczne przygotowanie do rozmowy

Przygotowanie nie polega na uczeniu się odpowiedzi. Przypomnij sobie fakty i nie przygotowuj z dzieckiem gotowej wersji odpowiedzi.

• Nie układaj gotowych odpowiedzi i nie próbuj przewidzieć żadnego „klucza”.
• Nie ćwicz z dzieckiem wypowiedzi, nie podpowiadaj mu treści i nie wywieraj presji.
• Przypomnij sobie daty, ważne wydarzenia, ustalenia dotyczące opieki i konkretne przykłady z codzienności.
• Jeśli czegoś nie pamiętasz albo nie wiesz, powiedz to zamiast zgadywać.
• Gdy pytanie jest niejasne, poproś o jego wyjaśnienie lub doprecyzowanie i opisz własne doświadczenie bez etykietowania innych osób.

Więcej praktycznych wskazówek dotyczących przygotowania znajduje się na stronie poświęconej przygotowaniu do badania OZSS .

Powiązane informacje

Przebieg wizyty, informacje ogólne, metody testowe i typowe błędy opisaliśmy na osobnych stronach.