Gdy biegły OZSS nie odrobił pracy domowej

To druga część serii o analizie opinii OZSS. Zamiast pytać tylko, czy opis rodzica jest dla Ciebie korzystny, porównaj opinię z pytaniem sądu i materiałem z akt. W poprzednim artykule pokazaliśmy, jak szukać braku dowodów, wewnętrznych sprzeczności i stronniczości.

Sprawdzimy trzy sytuacje: pominięcie istotnych informacji z akt, brak porównania rodziców mimo zlecenia oceny obojga oraz psychologiczne etykiety bez wyjaśnienia ich związku z zachowaniem i wnioskami. W opisanej, autentycznej sprawie przygotowałam 47 punktów zastrzeżeń, a dokument do sądu liczył 25 stron. Liczba punktów i stron opisuje zakres wykonanej pracy, ale sama nie przesądza o zasadności poszczególnych zastrzeżeń. Te przykłady pokazują, jak czytać opinię przed napisaniem zastrzeżeń.

Błąd #1: Pominięcie istotnych informacji z akt sprawy

Opinia powinna pokazywać, jakie informacje z akt są istotne dla pytania sądu i jak wpływają na wnioski. Gdy pomija taki materiał, nie da się sprawdzić pełnego kontekstu oceny. W sprawie, którą analizowałam, biegli pominęli między innymi:

Pominięcie realnego zagrożenia dla bezpieczeństwa dziecka: W aktach sprawy były dowody (m.in. wydruki z elektronicznego dziennika szkolnego) wskazujące na częste spóźnienia dziecka. Powodem było to, że matka regularnie wychodziła do pracy, zostawiając śpiącą 7-latkę samą w domu. Dziecko musiało samodzielnie się obudzić i przygotować do szkoły. Biegli, mając dostęp do tych informacji, całkowicie pominęli ten kluczowy aspekt zaniedbania i zagrożenia bezpieczeństwa w swojej ocenie kompetencji opiekuńczych matki. Jeżeli pytanie sądu obejmowało te kompetencje, brak odniesienia do tego materiału ma znaczenie dla wniosku dotyczącego sposobu sprawowania przez nią opieki.
Pominięcie danych o sytuacji finansowej: Ojciec przedłożył do akt sprawy dowody (m.in. wyciągi bankowe), które jednoznacznie pokazywały, że to on w całości pokrywał koszty utrzymania mieszkania – kredyt, media i wszystkie opłaty. Biegli całkowicie pominęli ten materiał, nie wyjaśniając, jak ocenili finansowe funkcjonowanie rodziny. W opinii pozostał jednostronny obraz odpowiedzialności za domowy budżet, mimo dowodów wskazujących na nierówny podział tych kosztów. Jeżeli ten obszar był objęty pytaniem sądu, pominięcie wyciągów osłabia wniosek dotyczący podziału odpowiedzialności.
Pominięcie kluczowych danych o stanie zdrowia: Z akt sprawy wynikało, że matka leczyła się psychiatrycznie. Sam fakt leczenia lub przyjmowania leków nie przesądza o funkcjonowaniu matki jako rodzica. Znaczenie może mieć dopiero konkretny, funkcjonalny wpływ stanu zdrowia na oceniany obszar opieki. Biegli pominęli ten fakt i nie wyjaśnili, czy taki związek sprawdzili. W efekcie opinia nie pokazuje, czy i jak ta informacja wpływa na wniosek dotyczący kompetencji opiekuńczych matki.

Jak to sprawdzić?
Najpierw zestaw pominięty dowód z pytaniem sądu i konkretnym wnioskiem opinii. W zastrzeżeniach wskaż, czego dotyczy pominięcie i jaki może mieć wpływ na ocenę tego wniosku. O wadze opinii i dalszych czynnościach decyduje sąd.

Zrób z tego tabelę roboczą: w jednej kolumnie wypisz dokładne stwierdzenie z opinii i numer strony. W drugiej wskaż dokument lub inne źródło z akt, które je potwierdza albo mu przeczy. W trzeciej zapisz, którego pytania sądu dotyczy stwierdzenie, jaki wniosek opinii się z nim wiąże i jaki może być wpływ pominięcia. Takie zestawienie pomaga rzeczowo wskazać sądowi, czego opinia nie wyjaśnia.

Błąd #2: Brak porównania rodziców w kluczowych obszarach

Jeżeli pytanie sądu i zakres postanowienia obejmują ocenę obojga rodziców, opinia powinna pokazywać, jak porównano ich zaangażowanie, kompetencje i postawy w obszarach istotnych dla wniosków. Bez takiego porównania nie wiadomo, czy jednostronny obraz wynika z pełnego materiału i na jakiej podstawie sformułowano wnioski o ich kompetencjach i zaangażowaniu.

W tej sprawie biegli opisali głównie matkę, a pominęli materiał dotyczący codziennego udziału ojca:

Porównanie zaangażowania: Biegli w ogóle nie porównali, kto w ostatnich latach częściej organizował dziecku czas wolny, chodził na wywiadówki, wizyty lekarskie czy zaprowadzał na zajęcia dodatkowe.
Selektywna prezentacja: Opisali aktywność matki, ale nie odnotowali, że jej zaangażowanie znacząco wzrosło dopiero po złożeniu pozwu o rozwód. Pominęli również fakt, że przez lata to ojciec przejmował większość codziennych obowiązków.
Pominięcie preferencji dziecka: Chociaż z materiału wynikało, że dziecko jednoznacznie woli bawić się z ojcem, prosi go o pomoc w lekcjach i „wygania” matkę ze wspólnego oglądania filmów, biegli nie uwzględnili tych preferencji w swoich wnioskach.

Sprawdź porównanie:
Jeżeli zlecenie obejmuje oboje rodziców, porównaj opisy ich zaangażowania, kompetencji i postaw według tych samych kryteriów. Wskaż, czego w opinii brakuje, z jakim wnioskiem wiąże się ten brak i jaki może mieć wpływ na ocenę. O wadze pominięcia i dalszych czynnościach decyduje sąd.

Błąd #3: Niesymetryczne etykiety w opisie postaw wychowawczych

Jeśli pytanie sądu i zakres postanowienia obejmują ocenę postaw wychowawczych, sprawdź, czy psychologiczne etykiety odpowiadają opisanym zachowaniom, opierają się na wspólnym kryterium i mają wyjaśniony związek z wnioskiem.

W tej opinii zachowania z tego samego obszaru oceny opisano i oceniono według różnych, niewyjaśnionych kryteriów:

Konsekwencja ojca (np. stosowanie zasady: „jeśli nie odrobisz lekcji, nie zagrasz na komputerze”) została zinterpretowana jako przejaw „autokratycznego stylu” i „stosowania kar i zakazów”.
Uległość i brak granic ze strony matki (np. odrabianie zadań za córkę, zwalnianie jej z WF-u, bo „jej się nie chce”) zostały opisane pozytywną etykietą „stylu demokratycznego”.

Tu problemem jest brak wspólnego kryterium.
Stosowanie przez ojca zasady „jeśli nie odrobisz lekcji, nie zagrasz na komputerze” opisano jako przejaw „autokratycznego stylu” i „stosowania kar i zakazów”, a odrabianie zadań za córkę oraz zwalnianie jej z WF-u, bo „jej się nie chce”, opisano etykietą „stylu demokratycznego”. Opinia nie wyjaśnia, jakie kryterium uzasadnia te różne etykiety ani jak każde z tych zachowań wiąże się z wnioskiem. Taki brak wyjaśnienia może zniekształcać ocenę postaw wychowawczych i utrudniać sprawdzenie, na jakich faktach oparto wnioski.

Co wynika z tych przykładów?

Porównanie opinii z aktami pozwala zobaczyć, które fakty pominięto, gdzie zabrakło porównania rodziców i czy te same zachowania oceniono według różnych kryteriów. W zastrzeżeniach opisz konkretny brak, wskaż pytanie sądu oraz wniosek, którego może dotyczyć. Sąd oceni te argumenty wraz z pozostałym materiałem.

Jeśli chcesz sprawdzić, czy w Twojej opinii pominięto ważne informacje z akt, możesz zlecić wstępną analizę opinii OZSS za 500 zł . Obejmuje ona sprawdzenie możliwych błędów faktycznych, logicznych, metodologicznych i psychologicznych oraz wskazanie punktów do omówienia przy przygotowaniu zastrzeżeń. Analiza nie obejmuje przygotowania gotowego pisma procesowego; przygotowanie zastrzeżeń lub innego pisma procesowego to osobny etap i osobna opłata.

Formularz poniżej dotyczy kolejnego etapu po wstępnej analizie: omówienia jej ustaleń oraz przygotowania zastrzeżeń lub innego pisma procesowego.