Gdy badanie OZSS jest farsą, a diagnoza kopią

To ósmy artykuł z serii o analizie opinii sądowo-psychologicznych. W poprzednim omawialiśmy wykorzystanie testów psychologicznych; tutaj sprawdzimy, czy sam tekst opinii pasuje do osoby i sprawy, której dotyczy.

Zacznij od dwóch pytań: co oznacza fragment dotyczący matki w opisie ojca? I co wynika z opinii, gdy cała analiza kluczowej kwestii — gotowości 3-letniego dziecka do noclegów — opiera się na jednym, ogólnikowym zdaniu? Niedopasowany zapis może wskazywać na użycie gotowego fragmentu zamiast indywidualnego opisu, ale sam w sobie nie pokazuje, jak sporządzono cały dokument.

W autentycznej sprawie, którą analizowałam, sporządziłam 19-stronicowe pismo procesowe zawierające 16 zastrzeżeń. To opis zakresu wykonanej pracy; liczba stron i punktów sama nie przesądza o zasadności zastrzeżeń. Poniższe przykłady pokazują, jak sprawdzać, czy zapis w opinii wynika z indywidualnej analizy.

Błąd #1: Niezgodny fragment w opisie i brak indywidualizacji

Jeśli w opisie znalazł się fragment dotyczący innej osoby, porównaj każdy wniosek z materiałem dotyczącym właściwej osoby. Sam zapis nie pozwala jeszcze ustalić, czy w całym dokumencie użyto gotowych fragmentów; trzeba sprawdzić kolejne akapity, wyniki testów i wnioski.

W tej sprawie:

Fakty: W opisie ojca znalazły się zdania, które w oczywisty sposób dotyczyły matki, np. „W rodzicielskim funkcjonowaniu Ani Kowalskiej uwidacznia się...”. Co więcej, opisy osobowości i stabilności emocjonalnej obojga rodziców były niemal identyczne, różniąc się tylko pojedynczymi słowami.
Co trzeba sprawdzić: To nie jest drobna literówka, bo fragment dotyczy innej osoby, a opisy osobowości i stabilności emocjonalnej są niemal identyczne. Z samego zapisu nie wynika, czy w całej opinii wykorzystano gotowe fragmenty; trzeba sprawdzić pozostałe akapity, wyniki testów i wnioski pod kątem ich związku z tą konkretną sprawą.

Taki zapis osłabia wiarygodność opinii jako indywidualnej analizy. W zastrzeżeniach wskaż fragment dotyczący innej osoby, porównaj go z materiałem dotyczącym osoby badanej i opisz, którego wniosku może dotyczyć. Sąd oceni znaczenie tego błędu wraz z pozostałymi dowodami.

Błąd #2: Brak odpowiedzi na pytanie sądu o kompetencje rodzicielskie

Zakres opinii wyznaczają pytanie sądu i zakres postanowienia. W tym przypadku sąd zlecił ocenę kompetencji rodzicielskich obojga rodziców. Jeżeli dokument opisuje inne obszary i nie pokazuje, jak oceniono kompetencje, nie można sprawdzić, czy odpowiada na zlecenie.

W tej sprawie:

Zlecenie sądu: Biegli mieli ocenić „kompetencje rodzicielskie” obojga rodziców.
Działanie biegłych: Samo niewykorzystanie konkretnego narzędzia, np. Testu Kompetencji Rodzicielskich, nie przesądza o błędzie. W opinii nie wskazano jednak, jak oceniono kompetencje. Zamiast tego opisano „postawy” i „osobowość”, a wyników tych badań… nie przedstawiono w opinii.

Kompetencje rodzicielskie mogą obejmować praktyczne umiejętności, np. radzenie sobie ze złością dziecka czy organizowanie mu dnia, ale ich zakres i sposób oceny zależą od pytania sądu oraz zastosowanej metody. „Postawy” i „osobowość” mają znaczenie nadane im w tej opinii przez opis narzędzia i interpretację biegłych, a nie jedną uniwersalną definicję. Pojedynczy opis nie jest samodzielną diagnozą. W tej sprawie opinia nie pokazuje oceny kompetencji ani związku opisanych postaw i osobowości z pytaniem sądu. O tym, czy potrzebne jest uzupełnienie, decyduje sąd.

Błąd #3: Brak charakterystyki dziecka przy ocenie gotowości do noclegów

Jeśli pytanie sądu i zakres postanowienia obejmują ocenę gotowości dziecka do noclegów, sprawdź, czy opinia opisuje jego potrzeby, rozwój, emocje i reakcje na rozstania. Gdy dziecko staje się tylko tłem dla konfliktu dorosłych, dokument nie pokazuje pełnego obrazu jego potrzeb.

W tej sprawie:

Cel opinii: Ocena gotowości 3-letniej dziewczynki do noclegów u ojca.
Rzeczywistość: W całej opinii nie ma ani jednego akapitu, który byłby charakterystyką dziecka. Dokument nie pokazuje jej rozwoju, temperamentu ani zdrowia; nie opisuje też, jak radzi sobie z rozstaniami lub funkcjonuje w żłobku. Cała „obserwacja” dziecka w gabinecie została sprowadzona do jednego, ogólnikowego zdania.

Dokument nie pokazuje, jakie informacje o dziecku uzasadniały rekomendację dotyczącą noclegów. W zastrzeżeniach wskaż brakujące informacje i ich związek z pytaniem sądu; o znaczeniu tego braku i potrzebie dalszych czynności decyduje sąd.

Co wynika z tych przykładów?

Błędne imiona, niemal identyczne opisy obojga rodziców, brak odpowiedzi na pytania sądu i brak charakterystyki dziecka wymagają sprawdzenia, czy poszczególne ustalenia wynikają z rzetelnej, indywidualnej analizy. Nie należy sprowadzać ich do „drobnych uchybień”; sąd oceni ich znaczenie w zestawieniu z całym materiałem sprawy.

Jeśli widzisz w swojej opinii podobne uchybienia, możesz zlecić wstępną analizę opinii OZSS za 500 zł . Obejmuje ona sprawdzenie możliwych błędów faktycznych, logicznych, metodologicznych i psychologicznych oraz wskazanie punktów do omówienia przy przygotowaniu zastrzeżeń. Analiza nie jest gotowym pismem procesowym; przygotowanie zastrzeżeń lub innego pisma procesowego to osobny etap i osobna opłata.

Formularz poniżej dotyczy kolejnego etapu po wstępnej analizie: omówienia jej ustaleń oraz przygotowania zastrzeżeń lub innego pisma procesowego.