Art. 190 KK – Groźby Karalne: Co Musisz Wiedzieć? ⚖️

Groźby karalne to jedno z przestępstw, które w Polsce bywa bagatelizowane – zarówno przez ofiary, jak i sprawców, a nierzadko również przez same służby ścigania. Policja i prokuratura często traktują tego rodzaju sprawy jako błahe konflikty sąsiedzkie lub „sprawy rodzinne", odmawiając wszczęcia postępowania lub umarzając je na wczesnym etapie. Tymczasem art. 190 Kodeksu karnego przewiduje realne konsekwencje dla osoby, która grozi innej osobie popełnieniem przestępstwa na jej szkodę lub szkodę bliskich.

W niniejszym artykule wyjaśniamy, czym dokładnie są groźby karalne, jakie są przesłanki ich zaistnienia, jaką karę grozi za to przestępstwo, jak bronić swoich praw jako pokrzywdzony – i co zrobić, gdy policja nie chce działać.

📜 Treść przepisu – art. 190 § 1 i § 2 KK

Artykuł 190 Kodeksu karnego stanowi:

§ 1. Kto grozi innej osobie popełnieniem przestępstwa na jej szkodę lub szkodę osoby najbliższej, jeżeli groźba wzbudza w zagrożonym uzasadnioną obawę, że będzie spełniona, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.

§ 2. Ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.

Przepis ten chroni wolność psychiczną człowieka – jego poczucie bezpieczeństwa i swobodę działania, wolną od strachu i przymusu.

🔍 Znamiona przestępstwa z art. 190 KK – kiedy dochodzi do groźby karalnej?

Aby mówić o przestępstwie z art. 190 KK, muszą zostać spełnione łącznie trzy przesłanki:

1. Treść groźby

Sprawca musi grozić popełnieniem przestępstwa – nie wystarczy zapowiedź zachowania, które jest jedynie nieetyczne lub nieodpowiednie. Musi to być czyn zabroniony pod groźbą kary, np. uszkodzenie ciała, zabójstwo, zniszczenie mienia czy zgwałcenie. Groźba może być wyrażona słownie, pisemnie (w tym przez SMS, e-mail lub media społecznościowe), gestem, a nawet w sposób dorozumiany.

2. Podmiot zagrożenia

Groźba musi dotyczyć samego pokrzywdzonego lub osoby mu najbliższej. Kodeks karny definiuje „osobę najbliższą" w art. 115 § 11 KK – są to m.in. małżonek, wstępny, zstępny, rodzeństwo, powinowaty w tej samej linii lub stopniu, a także osoba pozostająca w trwałym pożyciu.

3. Uzasadniona obawa spełnienia groźby

To kluczowy element przestępstwa z art. 190 KK. Groźba musi wzbudzać w pokrzywdzonym uzasadnioną obawę, że zostanie spełniona. Ocena tej przesłanki ma charakter obiektywno-subiektywny: sprawdzamy, czy człowiek o przeciętnej wrażliwości, znajdujący się w sytuacji pokrzywdzonego, miałby podstawy do odczuwania takiego strachu. Samo subiektywne odczucie pokrzywdzonego musi być racjonalnie uzasadnione okolicznościami.

💬 Forma groźby karalnej – czy liczy się sposób jej wyrażenia?

Ustawa nie wymaga żadnej konkretnej formy grożenia. Groźba karalna może być wyrażona:

• ustnie – w bezpośredniej rozmowie lub przez telefon,
• pisemnie – list, wiadomość SMS, e-mail, post w mediach społecznościowych,
• za pomocą gestu lub symbolu – np. charakterystyczny gest wskazujący na podcinanie gardła,
• przez działanie – np. demonstracyjne okazanie broni.

Ważne jest, aby groźba dotarła do adresata i wywołała u niego opisany stan uzasadnionej obawy. Nie jest konieczne, aby sprawca rzeczywiście zamierzał spełnić groźbę – wystarczy, że pokrzywdzony miał podstawy sądzić, że tak się stanie.

⚠️ Kara za groźby karalne – art. 190 § 1 KK

Za popełnienie przestępstwa z art. 190 § 1 KK grozi:

• grzywna (orzekana w stawkach dziennych),
• kara ograniczenia wolności (od miesiąca do 2 lat),
• kara pozbawienia wolności do 2 lat.

Sąd dobiera rodzaj i wymiar kary do okoliczności konkretnej sprawy, biorąc pod uwagę m.in. intensywność groźby, sposób jej wyrażenia, relację sprawcy z pokrzywdzonym, a także uprzednią karalność sprawcy. W praktyce za czyn z art. 190 KK stosuje się często warunkowe umorzenie postępowania, grzywnę lub karę z warunkowym zawieszeniem.

📋 Tryb ścigania – wniosek pokrzywdzonego

Istotną cechą przestępstwa z art. 190 KK jest jego wnioskowy tryb ścigania (§ 2). Oznacza to, że postępowanie karne nie zostanie wszczęte z urzędu – konieczny jest wniosek złożony przez pokrzywdzonego. Wniosek ten można złożyć:

• ustnie do protokołu na policji lub w prokuraturze,
• pisemnie w formie zawiadomienia o przestępstwie połączonego z wnioskiem o ściganie.

Co ważne, złożony wniosek może być cofnięty, ale jedynie do czasu rozpoczęcia przewodu sądowego na pierwszej rozprawie głównej. Po tej chwili cofnięcie wymaga zgody sądu.

🚔 Policja bagatelizuje groźby karalne – co wtedy zrobić?

To jeden z najczęstszych problemów, z jakimi zgłaszają się do prawników ofiary gróźb karalnych. Funkcjonariusze nierzadko reagują na zawiadomienie słowami: „to sprawa między wami", „niech się pan/pani nie przejmuje", „to tylko słowa", "naprawdę się pan/pani boi" – i odmawiają przyjęcia wniosku lub wszczęcia postępowania. Takie zachowanie jest niezgodne z prawem i pokrzywdzony ma konkretne narzędzia, by się temu przeciwstawić.

Co zrobić, gdy policja odmawia przyjęcia zawiadomienia?

Po pierwsze, masz prawo złożyć zawiadomienie o przestępstwie bezpośrednio w prokuraturze rejonowej – z pominięciem policji. Prokuratura ma obowiązek je przyjąć i nadać mu bieg. Po drugie, jeśli policja odmówiła wszczęcia postępowania lub umorzyła dochodzenie, przysługuje Ci zażalenie do prokuratora nadzorującego – należy je złożyć w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia.

Co zrobić, gdy prokuratura również umarza sprawę?

W przypadku dwukrotnego umorzenia postępowania przez prokuraturę pokrzywdzony może złożyć subsydiarny akt oskarżenia – samodzielnie, bez udziału prokuratury. To potężne narzędzie, które pozwala skierować sprawę na wokandę nawet wbrew stanowisku organów ścigania.

Praktyczna rada: w każdym piśmie składanym na policji lub w prokuraturze żądaj pokwitowania przyjęcia dokumentu z datą i pieczęcią. To kluczowy dowód w przypadku ewentualnego sporu o bezczynność organów. 📄

💻 Groźby w internecie i mediach społecznościowych

Rosnącą kategorią spraw z art. 190 KK są groźby kierowane za pośrednictwem internetu – wiadomości na Facebooku, komentarze, wiadomości prywatne na Instagramie, e-maile czy SMS-y. Sądy nie traktują groźb online jako mniej poważnych niż tych wyrażonych osobiście.

Kluczowe jest zabezpieczenie dowodów – zrzuty ekranu z widocznym adresem URL, datą, godziną oraz danymi profilu sprawcy. Warto działać szybko, ponieważ sprawca może usunąć wiadomości. 📱

🛡️ Co zrobić, gdy ktoś Ci grozi? Praktyczne kroki

Jeśli jesteś ofiarą groźby karalnej, podejmij następujące kroki:

• Zabezpiecz dowody – zapisz lub zrób zrzuty ekranu wiadomości, nagraj rozmowę (jeśli to możliwe i dozwolone), zachowaj listy i korespondencję.
• Złóż zawiadomienie o przestępstwie – na komisariacie policji lub bezpośrednio w prokuraturze rejonowej. Pamiętaj, że musisz jednocześnie złożyć wniosek o ściganie.
• Żądaj pokwitowania – zawsze proś o pisemne potwierdzenie przyjęcia zawiadomienia z datą i pieczęcią.
• Nie daj się zbyć – jeśli policja bagatelizuje sprawę, idź do prokuratury lub skonsultuj się z adwokatem.
• Zadbaj o bezpieczeństwo – jeśli groźby są poważne i bezpośrednie, powiadom bliskich i rozważ zmianę codziennych nawyków.
• Skonsultuj się z prawnikiem – profesjonalna pomoc prawna przyspieszy postępowanie i zwiększy jego skuteczność.

🏛️ Obrona w sprawie o art. 190 KK

Jeśli to Ty zostałeś oskarżony lub podejrzany o groźby karalne, warto wiedzieć, że możliwa jest skuteczna linia obrony oparta m.in. na:

• braku spełnienia przesłanki „uzasadnionej obawy" – np. słowa były wypowiedziane w afekcie i nie mogły wzbudzić realnego strachu,
• braku zamiaru – wypowiedź miała charakter żartu lub przenośni,
• kwestionowaniu autentyczności lub kontekstu dowodów,
• wskazaniu na prowokację ze strony pokrzywdzonego.

✅ Podsumowanie

Art. 190 KK chroni wolność psychiczną każdego człowieka przed bezprawnym oddziaływaniem przez strach. Groźby karalne to przestępstwo, które może być popełnione w bardzo różnych okolicznościach – od kłótni sąsiedzkich po konflikty w internecie. Kluczowym elementem jest wzbudzenie w pokrzywdzonym uzasadnionej obawy spełnienia groźby. Bagatelizowanie tego przestępstwa – przez ofiary, sprawców, ale i przez służby ścigania – nie zmienia faktu, że prawo daje pokrzywdzonemu realne narzędzia do walki o swoje bezpieczeństwo: od wniosku o ściganie, przez zażalenie na umorzenie, aż po subsydiarny akt oskarżenia.

Jeśli znalazłeś się w sytuacji dotyczącej art. 190 KK – czy to jako ofiara, czy jako podejrzany – skontaktuj się z doświadczonym adwokatem lub radcą prawnym, który pomoże Ci ocenić sytuację i podjąć właściwe kroki. ⚖️

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych zawsze warto skonsultować się z prawnikiem.